We herkennen het allemaal: koeien die uren in de schaduw blijven liggen, pompende koeien in de stal en koeien die – al dan niet met de voorpoten op een verhoging – gaan staan in de stal. Het teruglopen van de robotbezoeken en meer mislukte melkingen. Kalveren die, met de hals vooruit, versneld ademhalen en droge koeien met een lege pens.
Dit zijn allemaal tekenen van hittestress. Hittestress kan leiden tot een verlaagde melkproductie en vetgehalte, klauwproblemen of verminderde vruchtbaarheid in het najaar. Door correct en tijdig te handelen kun jij het risico hierop verminderen. Wij geven je graag een aantal tips.
Bij een stijgende omgevingstemperatuur treedt al snel hittestress op. Zeker bij hoogproductieve of hoog drachtige dieren. En bij kwetsbare dieren zoals de nuchtere kalveren, pas afgekalfde of zieke koeien. Ook de relatieve luchtvochtigheid speelt een belangrijke rol. In Nederland ligt de gemiddelde luchtvochtigheid in de zomer bij 70 %. In de grafiek lees ja af dat hittestress ontstaat vanaf 23 graden Celsius en bij 28 graden Celsius ernstige vormen aanneemt. Door tijdig maatregelen te nemen, kun je problemen veroorzaakt door hittestress vóór zijn.
Hittestress beïnvloedt de eetlust van jouw koeien negatief en vergroot de kans op broei in de kuil of aan het voerhek, wat ten koste gaat van de smakelijkheid en de kwaliteit van het rantsoen. Voorkom broei in de kuil en aan het voerhek. Dit begint al bij het inkuilen. Product tip: gebruik SiloSolve. Streef naar een voersnelheid van 1,5 tot 2 meter per week. En zorg voor een glad en schoon snijvlak. Om de voeropname te stimuleren is het belangrijk dat het voer zo smakelijk mogelijk is. Dit kan door vaker per dag of ‘s avonds te voeren. Accepteer meer restvoer en verwijder dit dagelijks. Ook bij de droge koeien die binnen staan. Vervang grof ruwvoer tijdelijk door fijnere (melkkoeien)kuil bij jongvee en kalveren.
Bij hittestress kan de balans tussen de zuurbelasting en buffercapaciteit in de pens verstoord raken. De koeien vreten minder ruwvoer omdat bij de vertering warmte ontstaat. Tegelijkertijd hijgen en puffen ze om warmte kwijt te kunnen. Daarmee verliezen ze veel speeksel en ook buffercapaciteit. Pensverzuring ligt op de loer. Start tijding met het voeren van een aanvullende buffercomplex zoals onze Vitaspor buffer. Deze kun je verstrekken naast een standaard mineralenmengsel en is hierdoor makkelijk (tijdelijk) inzetbaar. Het product bevat een gistencultuur om de pens-pH te stabiliseren en de celwandafbraak (ruwvoer) te stimuleren. Dit remt de pensverzuring en voorkomt problemen.
Droge koeien die kort voor het afkalven binnen staan, krijgen vaak structuurrijk ruwvoer. De vertering van structuur verhoogd de kans op hittestress. Vervang de grove kuil of het hooi (gedeeltelijk) door bijvoorbeeld mooiere kuil of vers gras. Het verhogen of geven van snijmais helpt ook. Een derde optie is om de gift van de droogstandsbrok te verhogen.
Ook de nuchtere kalveren hebben het zwaar tijdens de warme dagen. Verstrek onbeperkt vers en schoon water in een drinkbak. Stel behandelingen en het omhokken uit om stress te voorkomen. Bewaar de biest in de koelkast of gebruik kwalitatief goede biest uit de diepvries.
In warme periodes is de waterbehoefte van koeien tot 50% hoger dan normaal. Controleer dagelijks of de drinkbakken niet bevuild zijn en verschoon het water. Vergeet daarbij de drinkbakken in de weide niet. Bedenk dat de koe 40% van haar vochtbehoefte rondom het melken opneemt. Biedt tussen de melkbeurten extra vers en fris water aan. Voldoende schoon en fris drinkwater helpt vochtverlies door zweten te verminderen, zorgt voor verkoeling en heeft een positief effect op de eetlust.
Optimaliseer het klimaat in de stal door isolatie en ventilatie, want door luchtbeweging kunnen de koeien gemakkelijker warmte kwijtraken. Het meeste effect heeft een ventilator wanneer deze dwars op de ligbox geplaatst is. Hang ook een ventilator in de 'wachtruimte' voor de melkstal. Houd het dak nat, hierdoor neemt zowel de temperatuur van de dakplaten, als de warmte-instraling af. Dit geeft een aangenamer stalklimaat. Een leuke bijkomstigheid is dat een koeler dak de efficiëntie van jouw zonnepanelen verhoogt op deze hete dagen.
Weid ’s morgens, ’s avonds en ’s nachts. Bied de koeien voldoende schaduw aan en voorkom vervuiling of natte plekken. In de praktijk blijkt dat zolang de buitentemperatuur ‘s nachts onder de 15 graden komt, de melkkoe voldoende af kan koelen. Dan blijven de gevolgen van hittestress beperkt. Bied eventueel een nachtweide aan. Een stal zonder koeien koelt ook beter af. Dit geldt natuurlijk ook voor de close-up koeien en het jongvee dat nog binnen staat.
Hittestress heeft een negatief effect op de eetlust van jouw koeien. Een lagere voeropname resulteert in een mogelijk energietekort. Verhoog daarom de energie- en eiwitdichtheid van het rantsoen. Meer vers (weide)gras aanbieden is ook een goede optie.
Pas de instellingen van de melk-voer tabel aan om te voorkomen dat koeien 'zichzelf droog zetten'. Omdat de ruwvoer-krachtvoer verhouding verandert kan het verstandig zijn om de krachtvoergift van de hoogproductieve koeien tijdelijk te verlagen of een deel van de krachtvoergift gift te verplaatsen naar het basisrantsoen. Overleg met je specialist wat het beste past op jouw bedrijf.